بیماری پرتس

بیماری پرتس

بیماری پرتس ، از جمله اختلالات نادری  است که در کودکان مشاهده می شود و مفصل ران را درگیر می کند. این بیماری زمانی اتفاق می افتد که خونرسانی به سر استخوان فمور به طور موقت مختل می شود. در چنین شرایطی، شاهد مرگ سلول های استخوانی خواهیم بود. با پیشرفت بیماری، استخوان ضعیف شده سر فمور به تدریج خرد می شود. به مرور زمان، روند خونرسانی به حالت طبیعی خود بر می گردد و رشد استخوان نیز ادامه خواهد یافت.

درمان بیماری پرتس بر مبنای رشد استخوان به حالت قبل و ثابت شدن آن در قسمت سوکت مفصل ران می باشد. با این کار، امکان حرکات طبیعی مفصل فراهم و از بروز مشکلات بعدی در بزرگسالی پیشگیری خواهد شد.

بیماری پرتس که با عنوان بیماری لگ کالو نیز شناخته می شود، اختلالی است که عمدتا در میان کودکان سنین ۴ تا ۱۰ سال دیده می شود و در پسران ۵ برابر دختران شایع می باشد. در ۱۰ تا ۱۵ درصد موارد، این بیماری هر دو مفصل ران را درگیر می کند.

بیماری پرتس

بیماری پرتس

بیماری پرتس، چهار مرحله دارد که به شرح زیر می باشد:

  • مرحله اولیه/ نکروز. در این مرحله، خونرسانی به سر استخوان فمور مختل می شود و استخوان می میرد. ناحیه درگیر به شدت متورم می شود و اولین علائم ظاهر خواهد شد. علائمی مانند تغییر در نحوه راه رفتن کودک. این علائم ممکن است برای چند ماه ادامه پیدا کنند.
  • تکه تکه شدن. بعد از گذشت یک تا دو سال، بدن نسبت به برداشتن استخوان مرده دست به کار می شود و به سرعت استخوان نرم تر را جایگزین می کند. در طول این مرحله، اتخوان در وضعیت ضعیفی قرار دارد و احتمال خرد شدن سر فمور بسیار زیاد می باشد.
  • مرحله بازسازی در این مرحله، استخوان جدید و محکم تشکیل می شود تا سر استخوان فمور شکل و فرم بگیرد. این مرحله، یکی از طولانی ترین مراحل بیماری پرتس است و ممکن است چندین سال ادامه پیدا کند.
  • بهبودی. در این مرحله، رشد مجدد استخوان کامل می شود و سر فمور شکل نهایی به خود می گیرد. فرم دایره ای شکل استخوان فمور به عواملی از قبیل میزان آسیب وارده در مرحله خرد شدن استخوان و هم چنین سن کودک در زمان شروع بیماری بستگی دارد.

علت بیماری پرتس

علت اصلی بروز بیماری پرتس به طور کامل مشخص نیست. اما تحقیقات نشان می دهند که عوامل ژنتیکی در بروز این بیماری دخیل هستند.

علائم و نشانه های بیماری پرتس

تغییر در نحوه راه رفتن و یا دویدن کودک، جزء اولین علائم بیماری پرتس می باشد. این مورد هنگام انجام فعالیت های ورزشی به خوبی مشاهده می شود. گاهی ممکن است کودک به هنگام راه رفتن بلنگد و یا با محدودیت هایی در انجام حرکات روبرو شود. برخی دیگر علائم این بیماری عبارتند از:

  • احساس درد در ناحیه ران و کشاله ران و یا سایر قسمت های پا مانند زانو
  • دردی که به هنگام انجام فعالیت تشدید و با استراحت بهبود می یابد
  • اسپاسم و درد عضلانی

علائم و نشانه های این بیمای با توجه به میزان فعالیت کودک ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه پیدا کنند.

معاینات بالینی

ابتدا پزشک به بررسی علائم در کودک و سابقه پزشکی می پردازد و سپس معاینات بالینی و فیزیکی را انجام می دهد.

  • تست ها و معاینات فیزیکی. هدف از انجام این تست ها، بررسی دامنه حرکتی مفصل ران می باشد. چرا که در این بیماری، شاهد محدود شدن دامنه حرکتی و یا چرخش پا به سمت داخل خواهیم بود.
  • رادیوگرافی . این تست تصویربرداری، تصاویری را از ساختارهای متراکم مانند استخوان در اختیار پزشک قرار می دهد. این تست هم چنین به تشخیص اختلالات مربوط به سر استخوان فمور و تعیین مرحله بیماری نیز کمک می کند.

دکتر محمدعلی عنایت اللهی متخصص ارتوپدی و دارای فلوشیپ فوق تخصصی جراحی تعویض مفصل با بهره گیری از دانش روز دنیا به درمان بیماری های در زمینه ارتوپدی می پردازند. جهت تعیین وقت مشاوره و مراجعه به پزشک با شماره تماس ۰۹۲۰۳۰۰۸۵۲۰ بگیرید. همچنین برای ارتباط با دکتر به آدرس اینستاگرام مراجعه نمائید.

درمان بیماری پرتس

هدف از درمان بیماری پرتس، تسکین درد، محافظت از فرم سر استخوان فمور و بازگشت محدوده حرکتی به حالت طبیعی می باشد. در صورتی که اقدامی نسبت به درمان صورت نگیرد، سر استخوان فمور تغییر شکل داده و در استابولوم ثابت نخواهد شد که در چنین شرایطی، شاهد بروز مشکلات در آینده از جمله آرتروز خواهیم بود.

گزینه های درمانی بسیاری برای بیماری پرتس وجود دارد که پزشک با بررسی بیمار و با توجه به موارد زیر بهترین گزینه درمان را در نظر خواهد گرفت:

  • سن کودک
  • شدت آسیب وارده به سر استخوان فمور
  • مرحله ای که بیماری تشخیص داده می شود
بیماری پرتس

بیماری پرتسvhk

درمان غیر جراحی

  • مراقبت. برای کودکان دو تا شش سالی که در عکس برداری با اشعه ایکس، تغییرات کمی در استخوان فمور دیده می شود، مراقبت بهترین گزینه درمان خواهدبود. پزشک با بررسی نتیجه تست از رشد مجدد استخوان فمور اطمینان می یابد.
  • مصرف داروهای ضد التهابی. درد از جمله علائمی است که در پی التهاب مفصل ظاهر می شود. این قبیل داروها مانند ژلوفن به تسکین التهاب کمک می کنند و مصرف آن ها به مدت چند ماه توصیه می شود. در صورت ادامه دار شدن بیماری، مصرف دارو ادامه خواهد یافت.
  • محدود شدن فعالیت. دوری از انجام فعالیت های سنگین مانند دویدن و پریدن به تسکین درد و محافظت از استخوان فمور کمک می کند. استفاده از عصا و واکر از وارد آمدن فشار زیاد به مفصل درگیر پیشگیری می کند.
  • فیزیوتراپی. افزایش دامنه حرکتی و فیزیوتراپی از جمله اقداماتی است که جهت بهبود دامنه حرکتی از سوی پزشک تجویز می شود. هدف از انجام این تمرینات، افزایش ابداکسیون(دور شدن پاها از هم) مفصل و چرخش داخلی می باشد.
  • افزایش ابداکسیون(دور شدن پاها از هم) مفصل. کودک به پشت می خوابد، زانوها را خم وکف پاهارا روی زمین  صاف نگه می دارد. سپس زانوها را به سمت خارج کشده و با هم فشرده می کند. در حین انجام این کار، والدین باید زانوی کودک خود را بگیرند تا محدوده حرکتی کودک بیشتر شود.
  • چرخش زانو. جهت انجام این کار کودک باید به پشت قرار بگیرد و پاها را دراز کند. والدین نیز باید زانو را به سمت داخل و یا خارج بچرخانند.
  • بستن زانو با آتل. در صورتی که دامنه حرکتی کودک محدود شده باشد و یا عکس برداری با اشعه ایکس دفرمه شدن زانو را نشان دهد، استفاده از آتل جهت نگه داشتن سر استخوان فمور در وضعیت طبیعی و در داخل استابولوم توصیه می شود.
  • آرتروگرام. در این شیوه، تست های تصویربرداری با اشعه ایکس به نام آرتروگرام از سوی پزشک تجویز می شود تا درجه دفرمه شدن سر فمور مشخص شود. جهت انجام این تست، مقداری مایع رنگی به داخل مفصل تزریق می شود تا امکان مشاهده فراهم گردد.
  • تنوتومی. در برخی موارد، عضلات و ماهیچه های کشاله ران دچارکوتاهی می شوند و مانع از چرخش مفصل خواهند شد. در چنین شرایطی، روشی به نام تنوتومی جهت رفع کشیدگی انجام می شود. جهت انجام این روشی، برش کوچکی در عضلات و با استفاده از ابزار ریزی ایجاد می شود.

روش جراحی

معمولا جراحی جهت حفظ آرایش استخوان ها و قرارگیری سر فمور در داخل استابولوم از سوی پزشک توصیه می شود. جراحی در موارد زیر انجام می شود:

  • زمانی که کودک زیر هشت سال باشد. چرا که دفرمه شدن استخوان در کودکان بیشتر می باشد و‌جراحی از بروز آسیب سر فمور پیشگیری می کند.
  • بیش از پنجاه درصد سر فمور آسیب دیده باشد. نگه داشتن استخوان در داخل استابولوم به رشد استخوان در فرم طبیعی کمک می کند.
  • در صورتی که درمان های غیر جراحی کمکی به اصلاح پوزیشن نکند.
  • استئوتومی، یکی‌از شایع ترین روش های جراحی در بیماری پرتس می باشد. در این شیوه جراحی، ابتدا استخوان برش و تغییر شکل داده می شود تا سر فمور با استفاده از پیچ و صفحات در داخل استابولوم قرار بگیرد.

در بسیاری از موارد، استخوان فمور جهت آرایش بهتر مفصل برش داده می شود. گاهی نیاز به عمقی شدن سوکت نیز می باشد. چرا که سر استخوان فمور در طول روند بهبود بزرگ می شود و فیکس نمی شود.

بعد از پایان جراحی، مفصل به مدت شش تا هشت هفته با آتل بسته می شود. بعد از برداشتن آتل، فیزیوتراپی به تقویت قوای عضلانی و بهبود دامنه حرکتی کمک می کند.  استفاده از عصا و واکر از وارد آمدن فشار به ناحیه درکیر کم می کند.

نتیجه گیری

در بسیاری از موارد، تشخیص به موقع بیماری پرتس در کودکان از بروز مشکلات بعدی در بزرگسالی پیشگیری می کند.

در صورت وجود بدفرمی در فرم سر استخوان فمور، احتمال بروز مشکل در اینده بیشتر خواهد بود. با این حال، در صورت قرارگیری فمور در داخل استابولوم، هیچ گونه عوارضی ظاهر نخواهد شد.

در مواردی که تغییر فرم سر فمور مانع از قرارگیری آن در داخل استابولوم شود، شاهد بروز مفصل درد و یا آرتروز در کودکی خواهیم ‌بود.

مطالب مرتبط با این مقاله:

پوکی استخوان گذرای لگن

استئونکروز مفصل ران

استئوآرتریت مفصل ران

پاسخ

11 − 6 =