پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

در طول جراحی تعویض مفصل زانو ، مواد مصنوعی که اصطلاحا پروتز نام دارند، جایگزین قسمت های آسیب دیده مفصل می شوند. پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو انواع مختلفی دارند که بر اساس موارد زیر طراحی شده اند:

  • نیاز بیمار، مشکلات آناتومی و ساختاری مفصل زانو، و مشخصات فیزیکی مانند سن، وزن، فعالیت بدنی و شرایط جسمانی
  • تجربه و میزان آشنایی پزشک با دستگاه
  • هزینه پروتز

پیش از انجام جراحی، بهترین نوع پروتز برای فرد در نظر گرفته می شود.

پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

اجزای تشکیل دهنده پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

پروتزها از مواد فلزی، سرامیکی و پلاستیکی محکمی تشکیل شده اند. امکان تعویض سه ناحیه از استخوان در طول جراحی تعویض مفصل زانو وجود دارد:

  • قسمت تحتانی استخوان فمور. در صورتی که مواد فلزی در قسمت تحتانی استخوان فمور قرار بگیرد، امکان حرکات کشکک زانو به سمت بالا و پایین و یا خم و راست کردن آن فراهم می شود.
  • قسمت فوقانی تبیا. در این قسمت از مواد محکم و پلاستیکی با طول عمر بالا به نام پلی اتیلن استفاده می شود. در برخی پروتزها امکان اتصال مستقیم این مواد به استخوان وجود ندارد. به همین خاطر، و جهت استحکام بیشتر، در قسمت فلزی آن ها میله/ دندانه ای وجود دارد که در مرکز استخوان تبیا قرار می گیرد.
  • قسمت پشتی پاتلا. پروتزهای استفاده شده در این ناحیه، فرمی مشابه پاتلا یا کشکک زانو دارند.

طراحی پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

مفصل زانو همانند لولایی است که قابلیت خم و راست شدن را دارد، و به همین خاطر، از جمله مفاصلی است که ساختار پیچیده ای دارد. پروتز ها به گونه ای طراحی شده اند که حرکات طبیعی این مفصل حفظ شود. به عنوان مثال، رباط ها، مفصل را در موقعیت صحیح خود ثابت نگه می دارند، و برخی پروتزها این گونه هستند که رباط خود بیمار حفظ خواهد شد.

در نظر گرفتن سن بیمار و انتخاب پروتز، از جمله عوامل موثر در طول عمر بیشتر پروتز و حفظ عملکرد پروتز می باشد.

پروتزهای PS

پروتزهای PS، یکی از رایج ترین پروتزهای مورد استفاده در جراحی تعویض مفصل زانو می باشد. در این طراحی،رباطهای صلیبی برداشته شده و بخشی از پروتز جایگزین  رباط صلیبی خلفی  می شود. پروتز تیبیا دارای برامدگی به نام post است که با فرورفتگی مقابل خود در پروتز فمور به نام cam جایگزین عملکرد رباط صلیبی خلفی میشودو   مانع از لغزیدن استخوان ران بر روی تبیا  هنگام خم شدن زانو می شود.

پروتزهای CR

همان طور که از نام این طراحی پیداست، رباط صلیبی خلفی حفظ، و تنها رباط قدامی برداشته خواهد شد. در این پروتزها، قسمت مرکزی و یا دندانه وجود ندارد و برای بیمارانی توصیه می شود که رباط خلفی سالمی دارند که قادر به ثابت نگه داشتن مفصل زانو می باشد.

پروتز با حفظ هر دو رباط صلیبی

در بسیاری از موارد، رباط صلیبی قدامی جهت تعیین محل دقیق قرارگیری پروتز برداشته می شود. در این نوع پروتزها، هردو قسمت خلفی و قدامی رباط حفظ خواهد شد تا عملکرد زانو نیز حفظ شود و مشابه با یک زانوی طبیعی باشد.

پروتز uni

گرچه جراحی تعویض مفصل زانو ، جراحی رایجی است، اما برای برخی افراد جراحی تعویض جزئی توصیه می شود. در صورتی که تنها یک سمت مفصل زانو آسیب ببیند، از پروتزهای کوچک تر و یا به اصطلاح پروتزهای یک طرفه استفاده خواهد شد.

پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

پروتزهای جراحی تعویض مفصل زانو

انواع اجزای تبیا

پروتزهای با پلی اتیلن ثابت

در بسیاری از موارد از پروتزهای ثابت برای بیماران استفاده می شود. در این طراحی، اجزای پلی اتیلن تبیا، به قسمت فلزی پروتز متصل خواهد شد و امکان چرخش استخوان فمور نیز وجود دارد.

پروتزهای با پلی اتیلن متحرک

در این نوع پروتز، امکان چرخش  پلی اتیلن تبیا در داخل قسمت فلزی وجود دارد. به همین خاطر، بیمار محدودیت هایی را در تکان دادن و یا چرخش زانو به طرفین خواهد داشت.

مقایسه این دو نوع پروتز

ماندگاری. در برخی موارد، فعالیت های سنگین بدنی و یا وارد آمدن فشار زیاد به پروتزهای ثابت منجر به تحلیل رفتن سریع پروتز و بروز درد خواهد شد. به همین خاطر، افراد جوانی که تحرک بدنی بالایی دارند، بهتر است از پروتزهای متحرک استفاده کنند.

محافظت بافت نرم. پروتزهای متحرک به محافظت بیشتری از بافت های نرم اطراف مانند رباط ها نیاز دارند. در صورتی که این بافت ها به اندازه کافی محکم نباشند، پروتز نیز به راحتی جابجا خواهد شد.

هزینه. هزینه پروتز های متحرک به مراتب گران تر از پروتزهای ثابت هستند.

مواد به کار رفته در پروتز

پروتزها از موادی مانند تینانیوم و یا کبالت کرومیوم ساخته می شوند. قسمت پلاستیکی پروتزها نیز از پلی اتیلن های سنگین تشکیل شده است. برخی دیگر پروتزها نیز سرامیکی و یا ترکیبی از سرامیک و فلز هستند. وزن پروتزها نیز بسته به اندازه پروتز،۴۵۰ تا ۶۰۰ گرم می باشد.

در ساخت پروتزها بایستی موارد زیر در نظر گرفته شود:

  • پروتزها بایستی سازگار با بدن باشند و منجر به بروز واکنش در بدن نشوند.
  • پروتزها بایستی ساختاری مشابه با مفصل زانو داشته باشند. به عنوان مثال، قادر به تحمل وزن باشند، انعطاف پذیری آن ها به حدی باشد که تحت فشار و استرس شکسته نشوند، و قابلیت حرکت را نیز دارا باشند.
  • پروتزها بایستی به گونه ای باشند که استحکام و شکل آن ها به مرور زمان حفظ شود و تغییری نکند.

پروتزها از موادی مانند تینانیوم و یا کبالت کرومیوم ساخته می شوند. قسمت پلاستیکی پروتزها نیز از پلی اتیلن های سنگین تشکیل شده است. دکتر محمدعلی عنایت اللهی متخصص جراحی ارتوپدی و دارای فلوشیپ فوق تخصصی جراحی تعویض مفصل با بهره گیری از دانش روز دنیا به درمان بیماری های در زمینه ارتوپدی می پردازند. جهت تعیین وقت مشاوره و مراجعه به پزشک با شماره تماس ۰۹۲۰۳۰۰۸۵۲۰ بگیرید. همچنین برای ارتباط با دکتر به آدرس اینستاگرام مراجعه نمائید.

تثبیت پروتز

راه های مختلفی جهت تثبیت پروتز به استخوان وجود دارد، از جمله:

  • تثبیت سیمانی. پروتزها عمدتا توسط موادی به نام پلی متیل متاکریلات در محل مناسب قرار می گیرند.
  • تثبیت غیر سیمانی. پروتزها کاملا در داخل استخوان جای می گیرند. این نوع تثبیت، مستلزم رشد استخوان جدید در سطح پروتز می باشد. این نوع پروتزها از موادی ساخته شده اند که امکان رشد استخوان در سطح پروتز را فراهم می کنند.
  • تثبیت هیبریدی. در این نوع تثبیت، قسمت استخوان فمور بدون سیمان ارتوپدی، و قسمت تبیا و پاتلا توسط سیمان ارتوپدی، در جای مناسب قرار می گیرد.

جراح پیش از تصمیم به انتخاب اجزاء و بهترین نوع تثبیت، به بررسی کامل وضعیت بیمار می پردازد. به همین خاطر، بهتر است تمامی سوالات خود را پیش از جراحی، از متخصص ارتوپدی خود بپرسید.

پروتزهای جراحی مجدد زانو

مدت زمان ماندگاری جراحی تعویض مفصل زانو، به عواملی مانند میزان فعالیت بدنی فرد، وزن و شرایط جسمانی بستگی دارد. ساییدگی مفاصل به مرورزمان، می تواند یکی از دلایل انجام جراحی تعویض مفصل باشد، اما در صورتی که پروتز دچار فرسایش شود، جراحی ثانویه که جراحی ترمیمی نام دارد، انجام خواهد شد.

در این جراحی، بخشی از پروتز و یا تمام پروتز برداشته و مواد و اجزای جدیدی جایگزین خواهد شد. این اجزا در قسمت فمور و تبیا قرار می گیرند و فیکس می شوند. امکان اضافه کردن قطعات فلزی در قسمت هایی که بخشی از استخوان از دست رفته نیز وجود دارد.

پاسخ

پنج + 1 =